امروزه بیشتر کارهای روزمرهی ما به نوعی با اینترنت و نرمافزار گره خورده است؛ از سفارش غذا و تاکسی گرفته تا خرید آنلاین، تماشای فیلم و حتی مدیریت حسابهای بانکی. پشتصحنهی این دنیای دیجیتال، سیستمها و سرویسهای مختلفی در حال تبادل اطلاعات با یکدیگر هستند
این نرمافزارها چطور زبان هم را میفهمند و با هم ارتباط برقرار میکنند؟
با کمک API ها، در این مقاله یاد میگیریم این رابط چیست و چگونه کار میکند و کاربردش در زندگی ما چیست.
API چیست؟ تعریف به زبان ساده
واژهی API مخفف Application Programming Interface است که اگر بخواهیم آن را واژهبهواژه ترجمه کنیم، به «رابط برنامهنویسیِ نرمافزار» میرسیم. اما این ترجمه چندان کمککننده نیست. بهتر است با یک تعریف سادهتر شروع کنیم: API مجموعهای از قوانین و روشهاست که به دو نرمافزار اجازه میدهد به شکل مشخص و قابلپیشبینی با هم ارتباط برقرار کنند. یعنی این رابط مشخص میکند:
- چه درخواستهایی میتوان به یک سیستم فرستاد
- این درخواستها چه قالب و ساختاری داشته باشند
- در پاسخ چه نوع دادهای برگردانده میشود
به عنوان مثال، فرض کنید یک اپلیکیشن آبوهوا میخواهد دمای امروز شهر شما را نمایش دهد. خود این اپلیکیشن معمولاً دادههای آبوهوایی را تولید نمیکند، بلکه از یک سرویس دیگر میخواهد که اطلاعات بهروز را در اختیارش بگذارد. این ارتباط بین اپلیکیشن و سرویس آبوهوا از طریق این رابط انجام میشود.
مثال ساده برای درک API
برای درک بهتر، میتوان این رابط را به منوی یک رستوران تشبیه کرد. منو به شما نشان میدهد چه غذاهایی قابل سفارش هستند، هر غذا چه مواد اولیهای دارد و چگونه سرو میشود. شما نمیدانید دقیقاً در آشپزخانه چه میگذرد، اما میدانید اگر غذای x را سفارش دهید، چه چیزی دریافت خواهید کرد.
در دنیای نرمافزار هم این رابط مثل همان منو عمل میکند:
- توضیح میدهد چه «خدماتی» قابل استفاده است (برای مثال: «دریافت وضعیت آبوهوا»، «ایجاد کاربر جدید»، «پرداخت یک فاکتور» و…)
- مشخص میکند برای هر خدمت چه اطلاعاتی باید ارسال کنید
- و میگوید در پاسخ چه چیزی دریافت خواهید کرد
با این روش، برنامهها لازم نیست از جزئیات داخلی همدیگر خبر داشته باشند؛ کافی است از رابط تعریفشدهی طرف مقابل پیروی کنند.
API چگونه کار میکند؟
در بسیاری از موارد، وقتی دربارهی API صحبت میکنیم، منظورمان رابطی است که روی وب کار میکند؛ یعنی همان WebAPI که از طریق اینترنت و پروتکل HTTP کار میکند.
مسیر کلی کار به این شکل است:
- یک برنامه (مثلاً یک اپلیکیشن موبایل یا یک وبسایت) درخواستی را آماده میکند.
- این درخواست طبق قوانین این رابط نوشته میشود
- درخواست به سرورِ سرویسدهنده ارسال میشود
- سرور درخواست را بررسی میکند و اگر همه چیز درست باشد، پاسخ مناسب را برمیگرداند
- برنامهی فرستندهی درخواست، پاسخ را دریافت کرده و بر اساس آن، اطلاعات را به کاربر نمایش میدهد
همهی این اتفاقها در پسزمینه و در مدت زمان بسیار کوتاهی انجام میشود،اما کاربر فقط نتیجه را روی صفحه میبیند.
کاربردهای API در زندگی روزمره
شاید در نگاه اول درباره یک مفهوم کاملا فنی صحبت میکنیم، اما ما در بسیاری از کارهای روزانه از همین مفهوم استفاده میکنیم. چند نمونه مهم:
۱. پرداخت اینترنتی
وقتی در یک فروشگاه آنلاین خرید میکنید، در مرحلهی پرداخت معمولاً به صفحهی یک درگاه بانکی منتقل میشوید. API درگاه پرداخت مبلغ، شماره فاکتور و اطلاعات موردنیاز را برای بانک ارسال میکند و نتیجهی تراکنش (موفق یا ناموفق بودن پرداخت) را از همان رابط دریافت میکند.
بدون وجود API، هر فروشگاه مجبور بود بهصورت جداگانه و اختصاصی به سیستم بانکی متصل شود که بسیار پیچیده و پرهزینه بود.
۲. اپلیکیشنهای نقشه و حملونقل
در اپلیکیشنهای تاکسی اینترنتی، وقتی آدرس مبدأ و مقصد را وارد میکنید:
• نرمافزار از رابط سرویس نقشه برای پیدا کردن مسیر و محاسبهی فاصله استفاده میکند،
• برای برآورد هزینه سفر، ممکن است از رابط های دیگری کمک بگیرد،
• و در صورت نیاز، برای ارسال پیامک به راننده یا مسافر از رابط سرویس پیامک استفاده میشود.
به این ترتیب، چندین سرویس مختلف بدون اینکه توسط یک شرکت نوشته شده باشند، با هم هماهنگ کار میکنند.
۳. شبکههای اجتماعی و ورود با حساب کاربری دیگر
در بعضی سایتها گزینهی «ورود با Google» یا «ورود با حساب …… سرویس» را دیدهاید. این امکان به کمک این سازوکار فراهم شده است.
سایت موردنظر با استفاده از رابط سرویس احراز هویت، از گوگل یا سرویس دیگر میخواهد هویت کاربر را تأیید کند. پس از تأیید، سایت میتواند مطمئن باشد که کاربر همان کسی است که ادعا میکند، بدون آنکه رمز عبور او را مستقیم دریافت کرده باشد.
۴. نمایش قیمتهای لحظهای
سایتها و اپلیکیشنهایی که قیمت ارز، طلا یا رمزارز را بهصورت لحظهای نشان میدهند، معمولاً خودشان منبع اصلی داده نیستند. آنها از یک یا چند رابط تأمینکنندهی داده استفاده میکنند تا قیمتهای بهروز را در بازههای زمانی کوتاه دریافت و به کاربر نمایش دهند.
انواع API
این رابط ها را میشود از زاویههای مختلف دستهبندی کرد، اما اگر بخواهیم خیلی ساده نگاه کنیم، معمولاً در سه جا با آنها سروکار داریم:
۱. داخل خود دستگاه (گوشی، لپتاپ و…)
روی هر دستگاه یک سیستمعامل مثل ویندوز، اندروید یا iOS نصب است. این سیستمعامل یکسری قابلیت آماده در اختیار برنامهها میگذارد؛ مثلاً برای دسترسی به دوربین، اینترنت یا فایلها. این قابلیتهای آماده همان رابط های سیستمعامل هستند.
۲. داخل کتابخانهها و فریمورکها
برنامهنویسها همیشه همهچیز را از صفر نمینویسند. از جعبهابزارهایی آماده به نام کتابخانه و فریمورک استفاده میکنند. روش درست استفاده از این جعبهابزارها همان رابط مشخصشدهی آنهاست؛ یعنی مشخص میکنند چه تابعی را صدا بزنیم و چه نتیجهای بگیریم.
۳. روی اینترنت و سرویسهای آنلاین
بسیاری از سایتها و اپلیکیشنها برای کارهایی مثل پرداخت آنلاین، نمایش نقشه یا گرفتن وضعیت آبوهوا، با سرویسهای دیگر روی اینترنت ارتباط میگیرند. این ارتباط هم از طریق API انجام میشود. کاربر فقط نتیجه را میبیند، اما در پشتصحنه چند سیستم مختلف با کمک API در حال صحبت با هم هستند.
اهمیت API برای کسبوکارها و توسعه دهندگان
API فقط یک مفهوم فنی برای برنامهنویسان نیست؛ بلکه بهشدت با رشد و توسعهی کسبوکارهای آنلاین هم در ارتباط است.
۱. کاهش هزینه و صرفه جویی در زمان
کسبوکارها لازم نیست همهچیز را از صفر بسازند. این کار باعث میشود محصول سریعتر آماده شود و هزینهی توسعه و نگهداری پایین بیاید.
۲. همکاری و اتصال بین سرویسها
API امکان همکاری بین شرکتها و سرویسهای مختلف را فراهم میکند.
یک سایت رزرو هتل میتواند از API چندین هتل یا پلتفرم دیگر استفاده کند و در یک صفحه، نتایج متنوعی را به کاربر نشان دهد.
به همین ترتیب، سایتهای فروش بلیط و بسیاری از سرویسهای دیگر بر پایهی ارتباطات APIمحور ساخته شدهاند.
۳. مدلهای درآمدی جدید
برخی شرکتها خودِ API را بهعنوان یک سرویس میفروشند.
برای مثال : سرویسهای ارسال پیامک، سرویسهای تشخیص چهره یا پردازش تصویر، سرویسهای تحلیل داده.
این شرکتها یک API در اختیار توسعهدهندگان قرار میدهند و در ازای تعداد درخواست یا اشتراک ماهانه، هزینه دریافت میکنند.
چالشها و نکات مهم در استفاده از API
استفاده از API همیشه هم بدون چالش نیست. چند نکتهی مهم در استفاده از API:
۱. امنیت:
اگر API امنیت کافی نداشته باشد، ممکن است اطلاعات حساس کاربران در خطر قرار بگیرد یا امکان سواستفاده از سرویس به وجود بیاید.
۲. وابستگی:
وقتی یک کسبوکار روی API سرویس دیگری حساب باز میکند، در واقع به پایداری و سیاستهای آن سرویس وابسته میشود. تغییر قوانین، افزایش قیمت یا قطعی سرویس میتواند روی کسبوکارهای وابسته اثر بگذارد.
۳. مستندسازی (Documentation):
کیفیت مستندات API بسیار مهم است. اگر توضیحات کافی و واضح نباشد، برنامهنویسان در استفاده از آن دچار مشکل میشوند.
جمعبندی : API ستون پنهان دنیای دیجیتال
در نگاه اول شاید API یک اصطلاح تخصصی برنامهنویسی به نظر برسد، اما همانطور که دیدیم، پایهی بسیاری از سرویسهای دیجیتال امروزی API است. از پرداخت آنلاین و مشاهدهی قیمتهای لحظهای گرفته تا نقشه، تاکسی اینترنتی، شبکههای اجتماعی و دهها خدمت دیگر، همه و همه با کمک API با یکدیگر در ارتباط هستند.
بهطور خلاصه:
• API زبان مشترک نرمافزارها است
• فرآیند ارتباط بین سیستمها را استاندارد و قابل پیشبینی میکند
• کار توسعهدهندگان را سادهتر و سریعتر میسازد
• و امکان خلق سرویسهای پیچیده را بدون ساختن همهچیز از صفر فراهم میکند.
اگر دفعهی بعد در یک اپلیکیشن، با یک کلیک ساده کاری پیچیده انجام شد، احتمالاً در پشتصحنه چندین API در حال گفتگو با یکدیگر بودهاند.
