سیگنال های ضعیف بازگشت اینترنت پس از ۵۰ روز قطعی

مقدمه : بازگشت اینترنت

۵۰ روز از ۹ اسفند ۱۴۰۴ میگذرد؛ روزی که دسترسی به اینترنت بین‌الملل در ایران با محدودیتهای گسترده مواجه شد. آنچه در ابتدا اقدامی موقت به نظر میرسید، حالا به یکی از طولانی‌ترین دوره های محدودیت اینترنت تبدیل شده است. در تمام این ۵۰ روز، کاربران ایرانی با سطح دسترسی حدود ۱ درصد به شبکه جهانی متصل بوده اند، عددی که یعنی از هر ۱۰۰ درخواست اینترنتی، فقط یکی به مقصد میرسید. حالا اما نشانه هایی از تغییر دیده میشود. نشانه هایی ضعیف، اما واقعی.

۲ درصد؛ یک قدم کوچک

طبق آخرین داده های سامانه پایش نت بلاکس، سطح دسترسی اینترنت ایران در روزهای اخیر از ۱ درصد به ۲ درصد افزایش یافته است. این عدد هنوز بسیار پایین است و نمیتوان آن را «بازگشت اینترنت» نامید، اما برای اولین بار پس از ۵۰ روز، نمودار بازگشت اینترنت به سمت بالا حرکت کرده است.

داده های رادار کلادفلر هم روند مشابهی را نشان میدهد: ترافیک اینترنت ایران افزایش محدودی داشته، هرچند همچنان کسری از حالت عادی است. همزمان، برخی کاربران از برقراری مجدد تماس تلفنی بین‌الملل روی خطوط ثابت خبر میدهند. این تغییرات هرچند کوچک، نشان میدهد که روند بازگشت اینترنت وارد فاز جدیدی شده است.

کدام سایت ها در دسترس قرار گرفته اند؟

طی روزهای گذشته، برخی سرویس ها برای کاربران ایرانی قابل دسترسی شده اند. فهرستی که میهن مگ بر اساس گزارش های میدانی و داده های بین‌المللی تأیید میکند:

google.com — صفحه اصلی جستجوی گوگل(همراه با سرویس gmail)
deepseek.com — پلتفرم هوش مصنوعی چینی
letsencrypt.org — ارائه دهنده گواهی SSL
vercel.com — پلتفرم میزبانی پروژه های وب
nextjs.org — مستندات فریمورک
digicert.com — خدمات گواهی دیجیتال

علاوه بر اینها، گزارش هایی از باز شدن سایت هایی مثل python.org، link.springer.com و npmjs.com منتشر شده است. اما بررسی میهن مگ نشان میدهد این سایت ها در زمان نگارش این گزارش، قابل دسترسی نیستند. این تفاوت در تجربه کاربران شاید به توزیع تدریجی و غیرهمزمان تنظیمات جدید در زیرساخت شبکه مرتبط باشد.

نکته قابل توجه این است که این بازگشت اینترنت، گزینشی و کنترل شده به نظر میرسد. نه یک بازگشت کامل و یکباره. اولویت با سرویس های فنی و توسعه ای بوده است؛ همان ابزارهایی که جامعه برنامه نویسان و کسب و کارهای فناورانه بیشترین نیاز را به آنها دارند.

اینترنت ملی فعال است، اینترنت بین‌الملل محدود

در تمام این ۵۰ روز، اینترنت داخلی ایران تقریباً بدون وقفه به کار خود ادامه داده است. پیام‌رسان های داخلی، درگاه های پرداخت بانکی، سرویس های دولتی و سایت های خبری داخلی در دسترس بوده اند. محدودیت ها عمدتاً بر دسترسی به شبکه جهانی متمرکز بوده است.

این یعنی کاربران میتوانند اخبار را دنبال کنند، تراکنش های مالی انجام دهند و با یکدیگر در ارتباط باشند اما ارتباط با جهان خارج، دسترسی به منابع علمی بین‌المللی، ابزارهای توسعه نرم افزار و پلتفرم های جهانی همچنان با محدودیت جدی همراه است.

چه چیزهایی هنوز در دسترس نیست؟

با وجود نشانه های مثبت اخیر، اکثر قریب به اتفاق اینترنت جهانی همچنان از دسترس خارج است :

پلتفرم های ارتباطی بین‌المللی
فروشگاههای اپلیکیشن (Google Play، App Store)
بسیاری از مخازن کد و ابزارهای برنامه نویسی
شبکه های اجتماعی
سرویسهای ابری بین‌المللی

۲ درصد یعنی هنوز ۹۸ درصد مسیر باقی مانده است. اما همین ۲ درصد نشان میدهد که یخ این محدودیت ۵۰ روزه، شروع به آب شدن کرده است.

جمع بندی: روزنه های کوچک

۵۰ روز از محدودیت گسترده اینترنت میگذرد. عدد ۲ درصد شاید در نگاه اول ناامیدکننده باشد، اما در بستر ۵۰ روز عدد ۱ درصد، همین رشد کوچک یک سیگنال معنادار است، سیگنالی که میگوید روند تغییر کرده است.

کارشناسان شبکه معتقدند بازگشت اینترنت معمولاً تدریجی و مرحله ای انجام میشود. تنظیمات جدید به مرور در لایه های مختلف زیرساخت اعمال میشوند و تجربه کاربران بسته به موقعیت جغرافیایی و اپراتور ممکن است متفاوت باشد.

ما در میهن مگ روند بازگشت اینترنت را روزانه رصد میکنیم. چون میدانیم که هر سایت بازشده، هر سرویس در دسترس، و هر درصد افزایش برای کاربری که ۵۰ روز منتظر بوده، فقط یک عدد نیست؛ یک نفس تازه است.